ECONOMIE UITGELEGD

MARGINALE BELASTINGDRUK

Tekst André de Vos Illustratie Marijn van der Waa

In 2020 zijn er nog maar twee belastingschijven voor de inkomstenbelasting. Tot 68.507 euro betaal je 37,35 procent belasting, daarboven 49,5. Maar door het systeem van toeslagen en kortingen valt de werkelijke belastingdruk heel anders uit. En het wordt helemaal onvoorspelbaar als je wat meer gaat verdienen.

WAAROM ZO INGEWIKKELD?

Het uitgangspunt van ons progressieve belastingstelsel is dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Tegelijk wil de politiek gezonde overheidsfinanciën én met belastingen het juiste gedrag stimuleren, zoals méér werken. Met slechts twee belastingtarieven is het lastig om op al die doelen te sturen, ook omdat ieder mens in een andere situatie verkeert – wel of geen kinderen, huur- of koophuis, stel of single. Toeslagen en kortingen moeten voor de finetuning van de belastingheffing zorgen, met name bij lagere inkomens, maar hebben juist daar rare effecten.


RARE EFFECTEN?

Toeslagen en kortingen leveren het meeste voordeel op voor lagere en middeninkomens. Door bijvoorbeeld de arbeids- en heffingskorting op de belasting betalen zij veel minder belasting dan 37,35 procent. De keerzijde is dat als iemand met een laag inkomen meer gaat verdienen, de toeslagen én kortingen dalen. De zogenaamde marginale belastingdruk, de belasting over de volgende verdiende euro, gaat daardoor omhoog, soms in extreme mate.


HOEVEEL BLIJFT ER DAN OVER VAN DIE EXTRA EURO?

Bij inkomens tussen de 20.000 euro en 35.000 euro blijft er van een extra bruto euro vaak maar 20 of 30 cent over. In uitzonderlijke gevallen kost de extra verdiende euro zelfs geld. Afgelopen jaren ging een alleenstaande huurder met een inkomen van 32.000 euro er op achteruit als hij een loonsverhoging van 1000 euro kreeg. De marginale belastingdruk was dus hoger dan 100 procent. Oorzaak: de huurtoeslag hield ineens op. Zo pakt de marginale belastingdruk bij lagere inkomens vaak hoger uit dan bij topinkomens. Wie een miljoen verdient, houdt van elke volgende ton in ieder geval de helft over.


WIE BEGRIJPT DAT NOG?

De gemiddelde werknemer in ieder geval niet, zo blijkt uit onderzoek van het CPB. Die gaat meer werken, zonder te kijken wat dat uiteindelijk oplevert. De Belastingdienst loopt helemaal vast in het razend ingewikkelde systeem. Gerenommeerde economen schreven onlangs voor de zoveelste keer een boek vol over hoe het systeem eenvoudiger en goedkoper kan. Maar ja, een nieuw systeem kost geld en tijd, en politiek belangrijker: er blijven altijd groepen die er op achteruit gaan en aan de bel trekken. Dan wordt er toch weer iets geregeld, met een toeslag of een korting. En daarmee groeit de kans op nieuwe scheve belastingsituaties.

Deel deze pagina