AGRESSIE EN GEWELD

‘TOEZICHT OP TREIN BLIJFT ALTIJD NODIG’

Tekst Ronald de Kreij Beeld Jan Lankveld

Het kabinet heeft een wetsvoorstel ingediend dat het mogelijk maakt plegers van geweld tegen personen met een publieke taak, zoals spoorpersoneel, zwaarder te straffen. Heel goed, vindt hoofdconducteur René Bant. ‘Als het maar geen excuus wordt om het toezicht te verminderen.’

René Bant werkt nu 34 jaar bij NS als hoofdconducteur. ‘Er wordt gezegd dat de agressie op de trein minder wordt’, zegt hij. ‘Dat klopt misschien, maar dat komt door de poortjes. Daardoor is er mogelijk minder agressie op de trein, maar méér daar net buiten, op de stations. Bovendien; als de agressie wél op de trein komt, dan is het vaak heftiger, zo is mijn ervaring.’

In het wetsvoorstel van de ministers Dekker voor Rechtsbescherming en Grapperhaus van Justitie en Veiligheid staat dat geweld tegen bijvoorbeeld politieagenten, hulpverleners en spoorpersoneel onaanvaardbaar is. Dat geweld moet volgens hen stevig worden aangepakt en 'daar past geen taakstraf bij'. Geweld tegen personen met een publieke taak vraagt volgens de ministers om 'een passende reactie'. Daarom zal in plaats van of in combinatie met een taakstraf, altijd een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf worden opgelegd.

VOLSTREKT ONVOLDOENDE

In een reactie zegt FNV Spoorbestuurder Henri Janssen tevreden te zijn met het wetsvoorstel. ‘Wel stellen wij dat alleen zwaarder straffen bij geweld tegen OV-medewerkers volstrekt onvoldoende is. We zien steeds vaker dat er treinen rijden zonder conducteur of bij lange treinen met slechts een conducteur. Geweld tegen OV-medewerkers is het topje van de geweldspiramide. Die start bij zwartrijden en overtreding van de huisregels, waarna reizigers zich menen te kunnen permitteren verbaal geweld te kunnen gebruiken. Dit komt vaak voor. Doorgaans is deze vorm van agressie een opstap naar fysiek geweld.’

BESPUUGD, GEKRABD

Een vrouwelijke hoofdconducteur die is bespuugd door iemand die zei corona te hebben, een medewerker van Veiligheid & Service die is gekrabd door iemand die besmet is met hiv… Het zijn maar enkele recente voorbeeld van agressie en geweld op en rond de trein. En voor voorbeelden van ernstig fysiek geweld hoeft ook niet al te diep te worden gegraven.

‘Schandalig’, oordeelt Bant, die behalve NS-medewerker ook lid is van Commissie Sociale Veiligheid van FNV Spoor. ‘Dit soort gevallen heeft volgens mij alles te maken met vervagend normbesef. Oók bij ons, het treinpersoneel. We zijn meer gaan accepteren. Zo van: ach, schelden goed geen zeer. Maar ik denk dat we deze toestanden eerder een halt hadden moeten toeroepen.’

Om agressie en geweld binnen de perken te houden, zal toezicht houden volgens Bant altijd nodig blijven. ‘En dat conform de afspraken die we als Commissie Sociale Veiligheid hebben gemaakt met NS. Dus altijd minimaal een conducteur op elke trein, twee op langere treinen en eveneens twee op bepaalde, zeg maar lastige tijdstippen, zoals de laten vrijdag- en zaterdagavond. Hier moeten we niet aan tornen en ook geen mensen vervangen door bijvoorbeeld camera’s.’

'DOORGAANS IS VERBALE AGRESSIE EEN OPSTAP NAAR FYSIEK GEWELD'

LIJN GOUDA - ALPHEN

De praktijk heeft al meermalen laten zien wat er kan gebeuren als het toezicht op de trein verdwijnt. Zoals op de Zoetermeerlijn al jaren geleden. Bant: ‘Die verviel tot een vrijplaats voor zwartrijders. FNV Spoor heeft toen aan de bel getrokken, waarna door intensivering van het toezicht de situatie op de Zoetermeerlijn is verbeterd. Maar daarna zagen we elders hetzelfde opnieuw gebeuren. Door dezelfde oorzaak: geen conducteurs meer op de trein.’

Een recent voorbeeld is de lijn Gouda - Alphen. ‘Deze lijn is aanbesteed en gewonnen door NS. Maar omdat aanbestedende provincies geen eisen stellen wat betreft conducteurs op de trein, kon NS financieel gezien alleen concurreren door eveneens geen conducteurs in het bod op te nemen. Nu zien we de consequenties. Hoe minder menselijk toezicht, des te meer het gewone reizigerspubliek wegblijft. Dit is geen situatie waar we blijvend naartoe willen. Dus zullen we het toezicht straks hoe dan ook weer moeten herstellen.’

ALTIJD EEN TAAK

Omdat er zoals Bant zegt altijd een taak zal zijn weggelegd voor toezichthoudend spoorpersoneel, blijft er volgens hem ook altijd een taak bestaan voor de Commissie Sociale Veiligheid van FNV Spoor. ‘Want agressie zal helaas altijd blijven bestaan’, vreest hij. ‘Of dat nu zwaar of minder zwaar bestraft wordt. Ik denk niet dat veel agressievelingen zich iets zullen aantrekken van een al dan niet dreigende gevangenisstraf. Ze doen wat ze doen, ook omdat wij ze kennelijk toestaan dit te doen. Daarom moeten ook wij doen wat we moeten doen: de vinger aan de pols houden en blijven pleiten voor een goed toezicht op en rond het spoor.’

René Bant: ‘Het heeft alles te maken met vervagend normbesef.’

Deel deze pagina