WERKGELEGENHEIDSPACT

GEEN POSITIEF GESPREK MET NS

Tekst Ronald de Kreij Beeld John Martens

'NS HEEFT NIET DE BEDOELING DE ARBEIDSPLAATSEN WEER TE GAAN INZETTEN ALS HET AANTAL REIZIGERS HERSTELT'

Wat in de ogen van FNV Spoor 'een positief en optimistisch gesprek' had moeten worden 'om samen tot mooie afspraken te komen waarmee de NS-medewerkers zich weer gewaardeerd voelen', is uitgedraaid op een teleurstelling. De bond gaat de leden raadplegen over de voorstellen van NS.

Het waren onderhandelingen die maar geen onderhandelingen wilden worden. FNV Spoor had een keurige inbreng voor het overleg ingebracht, maar daar repten de vertegenwoordigers aan de werkgeverskant van de tafel met geen woord over. Ze hadden een eigen lijst met voorstellen. De partijen tegenover hen hoefden slechts te tekenen bij het kruisje. Maar zo werken onderhandelingen niet. En als de vragende partij dan weigert te bewegen, is het overleg gedoemd te mislukken.

WERKGELEGENHEIDSPACT

Zo is het gegaan op woensdag 5 en vrijdag 7 augustus jongstleden. Er had geschiedenis geschreven kunnen worden als de uitkomsten positiever waren geweest. Aan tafel zat een uniek gezelschap, bestaande uit vertegenwoordigers van de vier vakbonden FNV, CNV, VVMC en VHS, van de Centrale Ondernemingsraad van NS en natuurlijk van de werkgever. Ze kwamen bijeen op verzoek van deze laatste. Die wilde afspraken over een 'werkgelegenheidspact', dat de negatieve gevolgen van de coronacrisis voor het spoorbedrijf moet opvangen. De bonden op hun beurt wilden het cao-overleg afronden, dat door die zelfde pandemie in maart stil kwam te liggen. Dus er viel het een en ander te bespreken. Zoals FNV Spoor in haar inbreng aangaf: liefst in 'een positief en optimistisch gesprek'.

Maar het pakte anders uit. De voorstellen van NS kort samengevat:

  • 2.300 banen verdwijnen;
  • Nul procent loonsverhoging de komende twee jaar;
  • De pensioenbijdrage van de werkgever blijft gehandhaafd op 24 procent, waardoor de dekkingsgraad onvoldoende is en lagere pensioenen dreigen;
  • Minder conducteurs op de treinen (wel minimaal een op elke trein);
  • Twintig van de dertig servicewinkels worden gesloten;
  • Meer flexibiliteit van de overgebleven medewerkers…

OUDE PLANNEN

'Never waste a good crisis, lijkt de NS-top nu te denken', schrijft FNV-bestuurder Henri Janssen in een reactie aan zijn achterban op de werkgeversvoorstellen. 'NS heeft alle oude plannen waartegen FNV Spoor zich in haar campagne #StopDeKrimpVanNS met hand en tand heeft verzet, gebundeld en weer op tafel gebracht.'

Ook wat betreft de salarissen had en heeft FNV Spoor nog een appeltje met NS te schillen. In 2019 stegen de salaristabellen met 1,2 procent, terwijl de inflatie 2,63 procent bedroeg. Hierdoor hebben de medewerkers momenteel 1,43 procent minder te besteden dan in januari 2019. Dat moet op zijn minst gerepareerd worden, vindt de bond. Daar bovenop is het de hoogste tijd voor een mooie extra loonsverhoging. Al is het maar als blijk van waardering voor hun inzet tijdens de coronacrisis (zie ook het kaderbericht 'Stel de zorg…' elders op deze pagina).

FNV Spoor vindt dat NS de kosten van de coronacrisis niet mag afwentelen op de medewerkers. Op gezag van 'Den Haag' heeft het spoorbedrijf vanwege het vitale belang ervan tijdens de coronacrisis doorgedraaid. Dus dient de politiek ook voor de kosten op te draaien. De bond vindt het onbegrijpelijk dat de politiek nu niet meer dan 93 procent wil vergoeden. Maar nog onbegrijpelijker is het dat NS hiermee heeft ingestemd. Wie betaalt dan de overige zeven procent? Op het aanbod van de bond om gezamenlijk naar Den Haag te trekken om de politiek te vragen meer bij te dragen, heeft NS echter niet gereageerd.

De twee vertegenwoordigers van FNV Spoor aan de onderhandelingstafel: machinist/voorzitter Bedrijfsafdeling NS/voorzitter cao-commissie FNV Ron Christiaanse (links) en FNV-bestuurder Henri Janssen.

GOEDKOPER INZETMODEL

Op doorvragen van FNV Spoor heeft NS toegegeven dat het niet de bedoeling is om de verloren arbeidsplaatsen weer te gaan inzetten als de reizigersaantallen weer herstellen wanneer de coronadip achter de rug is. Het spoorbedrijf geeft aan gewoon een nieuw, goedkoper inzetmodel te willen gaan hanteren, waarmee ze denkt toekomstbestendig te zijn.

De bond heeft geantwoord niet in een grot te hebben geleefd en te begrijpen dat zeker nu bij NS de bomen niet tot in de hemel groeien. FNV Spoor is dan ook bereid haar verantwoordelijkheid te nemen. Maar akkoord gaan met een pakket van vergaande verslechteringen is geen optie. De bond wil alleen afspraken die goed zijn voor de leden. Het is dan ook aan die leden om te bepalen of een onderhandelingsresultaat een akkoord wordt of niet.

LEDENRAADPLEGING

FNV Spoor, maar ook de andere bonden én de Centrale Ondernemingsraad gaan nu hun respectievelijke achterbannen raadplegen over de voorstellen van NS. Het spoorbedrijf hoopte er voor begin september uit te zijn met deze partijen – op 8 september jongstleden was een Kamerdebat over het spoor en daarvoor zou een breed gedragen akkoord goed uitkomen – maar de bonden en COR laten zich niet opjagen.

'Uiteraard wilde NS het liefst gisteren een handtekening onder een werkgelegenheidspact', schrijven deze laatste partijen in een gezamenlijk bericht aan hun leden. 'Maar zover zijn wij nog lang niet. We hebben aangegeven dat we eerst terug willen naar onze achterban om het voorstel van NS te bespreken. En aangezien we midden in de vakantieperiode zitten zal dat enige tijd in beslag nemen.'

'Omdat het om de toekomst van de medewerkers gaat, staat zorgvuldigheid voorop. De plannen van NS zijn namelijk zeer ingrijpend voor de organisatie en voor veel medewerkers. Ze bepalen hoe NS er in de toekomst als werkgever uit komt te zien. Wij zullen jullie laten weten hoe, wanneer en waar de ledenraadplegingen gaan plaatsvinden. Uiteraard zullen we jullie voordien precies op de hoogte brengen van de laatste voorstellen van NS.'

Het overleg tussen bonden, medezeggenschap en NS vond plaats in Het Trefpunt in het Utrechtse hoofdkantoor van NS, omdat daar coronaproof op gepaste afstand van elkaar kon worden overlegd. Elke delegatie mocht maximaal twee vertegenwoordigers aan tafel hebben. Op de tribune daarachter mochten ook maximaal twee personen per partij zitten.

STEL DE ZORG....

'Stel dat dit gebeurt in de zorg. Dus dat de werkgevers daar voorstellen om de zorgmedewerkers de komende twee jaar nul procent loonsverhoging te geven. Hoe zal er dan gereageerd worden in Nederland?'

Het is John Martens, machinist bij NS en lid van de cao-commissie van FNV Spoor, die de vraag opwerpt. Wat hij maar wil zeggen: is dit nu de waardering die personeel in vitale beroepen verdient, na hun inzet tijdens de coronacrisis? Zoals de spoormedewerkers, die gewoon door hebben gewerkt - nee, moesten werken - en elke dag weer gevaar liepen op besmetting. Nul procent erbij? Of een cadeaubon van 25 euro, zoals voor de medewerkers van Albert Heijn, terwijl de aandeelhouders 220 miljoen mogen verdelen?

‘Hier zijn wij nu een vakbond voor’, zegt Martens. ‘Om óók alle mensen met een vitaal beroep te verenigen. Zodat zij gezamenlijk kunnen opstaan en een vuist kunnen maken om hard mee op tafel te slaan.’

Deel deze pagina